Economische tegenwind

Zo nu en dan is het even nodig dat onze economie wat afkoelt, even wat stoom afblaast, even wat luchtbellen laat leeglopen. Nu we net aan het bijkomen zijn van de economische dip van 2008/2009 is het aardig om eens te kijken naar trends in deze tegenwind. Ofwel, kunnen we leren van het verleden. Aan de hand van de twee voorgaande dips is het aardig om eens te kijken welke lessen we voor toekomst kunnen leren.

Dot.com crisis
Door de liberalisering en de technology push leken in de jaren '90 de ICT-bomen tot in de hemel te groeien. Klanten besteedden steeds meer van hun inkomen aan ICT en investeerders wilden die boot niet missen. Er werden waanzinnige bedragen neergelegd voor startups en projecten. Natuurlijk zijn we WorldOnline en de giga investering van KPN in UMTS en buitenlandse partners niet vergeten. Iedereen was blij tot de kater kwam, prognoses bleken schromelijk overdreven, investering konden niet terug verdiend worden en de val was daar. De luchtbel liep leeg. Wat restte was een zeer competatieve bedrijfstak die daarna behoorlijk op de kleintjes moest letten; zowel in de aanbiedingen naar de klant als in de interne kostenbeheersing.

Kredietcrisis
Eén economische golf later was het weer raak; nu bleken de financials veel te veel lucht in de balans te hebben zitten. Hoge verwachtingen (double digit winstgroei), ondoorzichtige producten en onvoldoende risicomanagement deze dit keer een sector de das om. We kennen de gevolgen inmiddels; Lehman ging onderuit en andere financials konden slechts mee grote hoeveelheden staatssteun overeind gehouden worden. En nog steeds zijn we aan het bijkomen van deze val; de steun aan ING en Aegon levert onze staatskas winst op, maar de kans dat de staat moet bijpassen in het ABN AMRO bezit is erg groot. En hoe het met de Icesave gelden gaat moeten we ook nog even afwachten. Wel is duidelijk dat de ongebreidelde groei van banken ten einde is; klanten worden selectiever en kritischer en de marges zullen de komende jaren steeds meer onder druk staan. Interne kostenbeheersing zal de komende jaren ook bij banken en verzekeraars een rode draad gaan vormen.

Voortuit kijken
Veel economen geven aan dat er ongeveer om de 7 jaren een economische correctie komt. Na de dot-com val van 2001 en de kredietcrisis van 2008 is het dus aannemelijk dat we rond 2015 weer een dipje zullen krijgen. Op zich is dat niet erg.
Wel is het interessant om eens te kijken welke markten dan kandidaat zijn om geraakt te worden, wat markten zijn waar je rond die tijd beter even niet in kunt zitten. Wat mij betreft is een van die kandidaten op dit moment de energiemarkt, de leveranciers van elektriciteit en gas. De energiemarkt lijkt in een aantal opzichten op de ICT en financiële markten van weleer; liberalisatie, de hoge verwachtingen van vooral beleggers en de soms voor consumenten ondoorzichtige aanbiedingen. Het zijn allemaal ingrediënten die we eerder hebben gezien. Ik hoop alleen dat we, wat betreft de staatssteun, ons lesje geleerd hebben.